Επιμέλεια: Νατάσα Μπερή
Από τις τηλεοπτικές εκπομπές, όπου εμφανιζόταν ξανά και ξανά, αρνούμενη οποιαδήποτε εμπλοκή στους θανάτους των βρεφών, μέχρι την ομολογία που ήρθε να ανατρέψει τα δεδομένα μιας υπόθεσης η οποία συγκλόνισε το πανελλήνιο. Η Ειρήνη Μουρτζούκου, ένα από τα κεντρικά πρόσωπα μιας πρωτοφανούς ποινικής υπόθεσης, βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με τη Δικαιοσύνη.
Σήμερα, στο Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο Πατρών, ξεκίνησε η δίκη για τρεις ανθρωποκτονίες βρεφών, δύο εκ των οποίων ήταν τα ίδια της τα παιδιά, καθώς και για την απόπειρα ανθρωποκτονίας πρώην συντρόφου της. Η διαδικασία, ωστόσο, η οποία αποδείχθηκε επεισοδιακή, διεκόπη και θα συνεχιστεί στις 12 Νοεμβρίου.
Τρία βρέφη: έξι μηνών, 19 ημερών και δύο μηνών. Τρεις παιδικές ζωές που χάθηκαν προτού καν προλάβουν να γνωρίσουν τον κόσμο. Και μια αλληλουχία θανάτων που, ενώ αρχικά αντιμετωπίστηκαν ως τραγικά περιστατικά, εξελίχθηκε σε μία από τις πιο σκοτεινές δικαστικές υποθέσεις των τελευταίων ετών.
Στο επίκεντρο της εισαγγελικής πρότασης, την οποία αποκάλυψε η Τζένη Μάρκου στην «ΜΠΑΜ στο Ρεπορτάζ», βρίσκεται ένα επαναλαμβανόμενο modus operandi: μια συγκεκριμένη μεθοδολογία δράσης, με ομοιότητες στις συνθήκες των περιστατικών και στον τρόπο προσέγγισης των θυμάτων.
Για μήνες, η εικόνα της 26χρονης γυναίκας στις τηλεοπτικές οθόνες ήταν εκείνη ενός προσώπου που αρνούνταν τις κατηγορίες, αμφισβητούσε τις υποψίες και επέμενε ότι δεν είχε καμία σχέση με τους θανάτους.
Οι εμφανίσεις της ήταν αλλεπάλληλες, οι τοποθετήσεις της προκαλούσαν αντιδράσεις και η υπόθεση παρέμενε στο επίκεντρο μιας κοινωνίας που αναζητούσε απαντήσεις. Μέχρι που, τον Ιούλιο του 2025, η ίδια ομολόγησε τις τρεις ανθρωποκτονίες. Η εξέλιξη αυτή άλλαξε δραματικά την πορεία της έρευνας και έφερε στο προσκήνιο νέα, ακόμη πιο δύσκολα ερωτήματα.
Πλέον, η Ειρήνη Μουρτζούκου περνά από το επίκεντρο της τηλεοπτικής δημοσιότητας στο εδώλιο του κατηγορουμένου. Μεταφέρθηκε χθες από τις φυλακές Ελαιώνα Θηβών στο Τμήμα Μεταγωγών της Πάτρας, ενόψει της δίκης, υπό αυξημένα μέτρα ασφαλείας. Αντιμετωπίζει κατηγορίες για τρεις ανθρωποκτονίες από πρόθεση κατά συρροή, σε ήρεμη ψυχική κατάσταση, καθώς και για μία απόπειρα ανθρωποκτονίας.
Τέσσερα περιστατικά, από τα Χριστούγεννα του 2020 έως τον Οκτώβριο του 2023.
Με την έναρξη της δίκης, το χρονικό της υπόθεσης ξετυλίγεται ξανά, φέρνοντας στο προσκήνιο όχι μόνο τις συνθήκες υπό τις οποίες χάθηκαν τρεις παιδικές ζωές, αλλά και όσα προηγήθηκαν, τις μαρτυρίες, τα ιατρικά δεδομένα και τα κρίσιμα ερωτήματα που καλείται πλέον να εξετάσει το δικαστήριο.
Κομβικό σταθμό στην πορεία της έρευνας για τους θανάτους των τριών βρεφών αποτέλεσε η επαναξιολόγηση των αρχικών ιατροδικαστικών εκθέσεων από την Τριμελή Επιτροπή της Ιατροδικαστικής Υπηρεσίας, με τη συμμετοχή των Καρακούκη, Καλογρηά και Καλύβα.
Η εξέλιξη είχε αποκαλυφθεί σε αποκλειστικό ρεπορτάζ του Πέτρου Κουσουλού στο dikastikoreportaz.gr. Η επιτροπή εξέτασε εκ νέου τα ευρήματα και τις συνθήκες θανάτου των τριών βρεφών, σε μια διαδικασία που συνέβαλε στην επαναξιολόγηση των δεδομένων, στην αναψηλάφηση της υπόθεσης και στην περαιτέρω διερεύνηση των θανάτων.
Χριστούγεννα 2020: Η απόπειρα ανθρωποκτονίας σε βάρος της πρώην συντρόφου της
Ένα ιδιαίτερα σοβαρό περιστατικό, το οποίο σύμφωνα με την εισαγγελική πρόταση προηγήθηκε των θανάτων των βρεφών, φέρεται να σημειώθηκε τα Χριστούγεννα του 2020.
Η τότε σύντροφος της Ειρήνης Μουρτζούκου φέρεται να κοιμόταν όταν η κατηγορουμένη τής τοποθέτησε ένα μαξιλάρι στο πρόσωπο, επιχειρώντας να της προκαλέσει ασφυξία. Η γυναίκα ξύπνησε, αντιλήφθηκε ότι δεν μπορούσε να αναπνεύσει και πάλεψε για να απομακρύνει το μαξιλάρι. Κατάφερε τελικά να σωθεί.
Μάλιστα, σύμφωνα με όσα περιγράφονται στην εισαγγελική πρόταση, όταν η γυναίκα αντέδρασε, η Μουρτζούκου φέρεται να της είπε: «Θα σε σκοτώσω». Το περιστατικό αποτελεί την πρώτη από τις τέσσερις πράξεις για τις οποίες παραπέμπεται σε δίκη.
Φεβρουάριος 2021: Ο θάνατος του έξι μηνών βρέφους της Κατερίνας Ροδίτη
Ένα από τα πιο κρίσιμα κεφάλαια της υπόθεσης αφορά τον θάνατο του μόλις έξι μηνών βρέφους της Κατερίνας Ροδίτη, στις 4 Φεβρουαρίου 2021. Εκείνο το βράδυ, η μητέρα είχε φύγει από το σπίτι, αφήνοντας το παιδί υπό τη φροντίδα της Ειρήνης Μουρτζούκου. Λίγες ώρες αργότερα, ενημερώθηκε ότι το μωρό της δεν είχε τις αισθήσεις του.
Αρχικά, ο θάνατος του βρέφους δεν αποδόθηκε σε εγκληματική ενέργεια. Η αρχική ιατροδικαστική γνωμάτευση βρέθηκε αργότερα στο επίκεντρο έντονης αμφισβήτησης, με τη μητέρα του παιδιού να στρέφεται κατά του ιατροδικαστή που διενήργησε τη νεκροψία – νεκροτομή.
Η υπόθεση, ωστόσο, επανεξετάστηκε από τις Αρχές και οι νεότερες ιστολογικές εξετάσεις ανέδειξαν ευρήματα που οδήγησαν σε διαφορετική αξιολόγηση των συνθηκών θανάτου. Δύο παθολογοανατόμοι εντόπισαν ερυθρούς νευρώνες στον εγκέφαλο του βρέφους, εύρημα που συνδέεται με σοβαρή υποξία, δηλαδή έλλειψη οξυγόνου στους ιστούς.
Σύμφωνα με την επιστημονική αξιολόγηση, την οποία δημοσίευσε ο Νίκος Νικολετάκης στο dikastikoreportaz.gr, τα ευρήματα παρέπεμπαν σε παρατεταμένο υποξικό – ασφυκτικό επεισόδιο, το οποίο εκτιμήθηκε ότι είχε εκδηλωθεί δύο έως έξι ώρες πριν από τον θάνατο του βρέφους.
Η μητέρα του παιδιού, Κατερίνα Ροδίτη, είχε υποστηρίξει ότι έφυγε από το σπίτι πριν από τις 23:00 και ενημερώθηκε μετά τις 05:00 ότι το βρέφος δεν είχε τις αισθήσεις του. Το ασθενοφόρο έφτασε στο Καραμανδάνειο περίπου στις 05:45, ενώ λίγα λεπτά αργότερα οι γιατροί την ενημέρωσαν ότι το μωρό δεν τα κατάφερε.
Μετά την ομολογία της Μουρτζούκου, η μητέρα είχε εκφράσει δημόσια την οργή και την οδύνη της, δηλώνοντας χαρακτηριστικά: «Το έχω πει από την αρχή ότι είναι φόνισσα… Τι ακριβώς της έκανε το παιδί μου για να το φέρει σε αυτή την κατάσταση; Εγώ παρακαλούσα τον Θεό να πεθάνει η συγκεκριμένη γυναίκα. Μετά τα τελευταία γεγονότα παρακαλώ τον Θεό να ζήσει και το βασανιστήριο που έζησε το δικό μου το παιδί να το παθαίνει κάθε δευτερόλεπτο της ζωής της».
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και σε προηγούμενο περιστατικό στο Καραμανδάνειο Νοσοκομείο, τον Δεκέμβριο του 2020, όταν το ίδιο βρέφος είχε παρουσιάσει σοβαρό επεισόδιο, ενώ η μητέρα του είχε απομακρυνθεί προσωρινά από τον θάλαμο και μαζί του βρισκόταν η Ειρήνη Μουρτζούκου.
Ιούνιος 2022: Ο θάνατος του πρώτου παιδιού της
Ήταν μόλις 19 ημερών. Ένα νεογέννητο που είχε προλάβει να ζήσει λιγότερο από τρεις εβδομάδες. Ο θάνατος του πρώτου παιδιού της Ειρήνης Μουρτζούκου αποτέλεσε ένα ακόμη σκοτεινό κεφάλαιο της υπόθεσης, το οποίο επανεξετάστηκε χρόνια αργότερα.
Σύμφωνα με όσα περιγράφονται στην εισαγγελική πρόταση, η κατηγορουμένη φέρεται να προκάλεσε ασφυξία στο βρέφος. Αμέσως μετά, όταν αντιλήφθηκε ότι το παιδί δεν ζούσε, φέρεται να τηλεφώνησε στη μητέρα της, προσποιούμενη ότι έκλαιγε. Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται και στο γεγονός ότι, κατά την εισαγγελική εκτίμηση, παρέμεινε για τουλάχιστον δύο ώρες στον ίδιο χώρο με το νεκρό βρέφος, χωρίς να ειδοποιήσει άμεσα τις αρμόδιες Αρχές.
Αρχικά, ο θάνατος αποδόθηκε σε παθολογικά αίτια. Ωστόσο, η υπόθεση επανεξετάστηκε και τα ευρήματα αξιολογήθηκαν εκ νέου, με την εισαγγελική πρόταση να καταλήγει στο συμπέρασμα ότι επρόκειτο για ασφυκτικό θάνατο.
Η εισαγγελική λειτουργός αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στη συμπεριφορά της κατηγορουμένης μετά το περιστατικό, καθώς και στις αντιφάσεις που, κατά την κρίση της, εντοπίστηκαν στις περιγραφές της.
Οκτώβριος 2023: Ο θάνατος της δεύτερης κόρης της
Η Μαρία-Φρειδερίκη, η δεύτερη κόρη της Ειρήνης Μουρτζούκου, γεννήθηκε τον Αύγουστο του 2023. Δύο μήνες αργότερα, στις 17 Οκτωβρίου, πέθανε στο νοσοκομείο όπου νοσηλευόταν. Σύμφωνα με την εισαγγελική πρόταση, πριν από τον θάνατό της είχε προηγηθεί μια σειρά ανησυχητικών περιστατικών, κατά τα οποία το βρέφος παρουσίασε σοβαρά αναπνευστικά προβλήματα και χρειάστηκε ιατρική παρέμβαση.
Η εισαγγελέας περιγράφει ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο απόπειρας πρόκλησης ασφυξίας, τόσο στο σπίτι όσο και κατά τη διάρκεια της νοσηλείας. Σε προηγούμενα περιστατικά, σύμφωνα με την εισαγγελική εκτίμηση, η παρουσία της γιαγιάς του παιδιού και η έγκαιρη παρέμβαση των γιατρών είχαν αποτρέψει την τραγική κατάληξη.
Στις 17 Οκτωβρίου, κατά την περιγραφή της εισαγγελικής πρότασης, η κατηγορουμένη φέρεται να εκμεταλλεύτηκε τη στιγμή που η αποκλειστική νοσοκόμα είχε αποκοιμηθεί, προκειμένου να προκαλέσει ασφυξία στο παιδί. Η μικρή Μαρία-Φρειδερίκη κατέληξε, με τον θάνατό της να αποτελεί το τρίτο περιστατικό ανθρωποκτονίας που περιλαμβάνεται στο κατηγορητήριο.
Η εισαγγελική πρόταση, η ομολογία και ο καταλογισμός
Ιδιαίτερο βάρος στην υπόθεση έχει η εισαγγελική πρόταση, την οποία υιοθέτησε το Συμβούλιο Πλημμελειοδικών Αχαΐας. Η εισαγγελέας περιγράφει τη Μουρτζούκου ως «οργανωμένο, ιδιαίτερα υπολογιστικό, βίαιο, ανελέητο, αδίστακτο και άκρως επικίνδυνο άτομο», αποδίδοντάς της ένα επαναλαμβανόμενο modus operandi: επιλογή ευάλωτων θυμάτων, αναζήτηση στιγμών κατά τις οποίες έμενε μόνη μαζί τους και συμπεριφορές μετά τα περιστατικά που, κατά την εισαγγελική εκτίμηση, αποσκοπούσαν στην απομάκρυνση των υποψιών. Στην πρόταση γίνεται επίσης αναφορά στις φωτογραφίες των νεκρών βρεφών, καθώς και στον θάνατο της μικρότερης αδελφής της, Ζωής, το 2014, περιστατικό που δεν αποτελεί αντικείμενο της παρούσας δίκης.
Σημαντική εξέλιξη στην πορεία της έρευνας αποτέλεσε η ομολογία της κατηγορουμένης για τις τρεις ανθρωποκτονίες που περιλαμβάνονται στη δικογραφία. Η εισαγγελέας ερμηνεύει, μάλιστα, τις τηλεοπτικές εμφανίσεις της, στις οποίες εμφανιζόταν να αναζητά απαντήσεις για τους θανάτους, ως προσπάθεια απομάκρυνσης των υποψιών από την ίδια. Η αποδεικτική βαρύτητα της ομολογίας, όπως και των υπόλοιπων στοιχείων, θα αξιολογηθεί από το δικαστήριο.
Σημαντικό ζήτημα αποτελεί και ο καταλογισμός. Η υπεράσπιση είχε επικαλεστεί ψυχολογικά προβλήματα και είχε θέσει θέμα μειωμένου καταλογισμού, ενώ στις γνωματεύσεις των τεχνικών συμβούλων της γίνεται αναφορά σε μεταιχμιακή διαταραχή προσωπικότητας.
Ωστόσο, σύμφωνα με την εισαγγελική πρόταση, οι επίσημοι ψυχιατρικοί πραγματογνώμονες δεν διαπίστωσαν διαταραχή που να επηρεάζει την ικανότητά της να αντιλαμβάνεται το άδικο των πράξεών της. Η εισαγγελέας, υιοθετώντας τα συμπεράσματα της πραγματογνωμοσύνης, απέρριψε τον ισχυρισμό περί μειωμένου καταλογισμού.
Τέλος, να αναφέρουμε ότι ξεχωριστή ποινική υπόθεση αποτελεί ο θάνατος του μικρού Παναγιωτάκη στην Αμαλιάδα. Το περιστατικό δεν περιλαμβάνεται στο κατηγορητήριο της συγκεκριμένης δίκης και διερευνάται αυτοτελώς.
