-
Το dikastikoreportaz.gr αναδημοσιεύει μια άκρως ενδιαφέρουσα συνέντευξη που είχε παραχωρήσει η «Σιδηρά Κυρία» της Δικαιοσύνης στον Πέτρο Κουσουλό για το συνδρομητικό περιοδικό Δικαστικό Ρεπορτάζ τον Ιανουάριο του 2024.
-
Ποια η θέση της για το χαμηλό ποσοστό εμπιστοσύνης των Ελλήνων Πολιτών στη Δικαιοσύνη
-
Πώς έζησε την ιστορική δίκη της Χρυσής Αυγής
Ακολουθεί αυτούσια η συνέντευξη:
– Βρίσκεστε στο δικαστικο σώμα από το 1984. Έκτοτε έχουν περάσει 39 ολόκληρα χρονια. Μια ολόκληρη ζωη. Ποιο είναι το αποτύπωμα της σταδιοδρομίας σας;
Η δικαστική εξουσία είναι ένας βασικός πυλώνας του δημοκρατικού πολιτεύματος και πρέπει να λειτουργεί εν πλήρει ανεξαρτησία. Όποιος επιλέγει να ασκήσει το λειτούργημα του δικαστή θα πρέπει να το κάνει με σύνεση και με συναίσθηση του ρόλου που πρόκειται να επιτελέσει. Τολειτούργημα του δικαστή είναι δύσκολο, υπεύθυνο, απαιτητικό και ψυχοφθόρο. Ο δικαστής δουλεύει σκληρά ακροβατώντας να επιτύχει μια ισορροπία ανάμεσα στις ανάγκες της προσωπικής – οικογενειακής του ζωής και στις αξιώσεις του επαγγέλματός του.
– Πως προέκυψε η ενασχόληση σας με την νομική επιστήμη; Ήταν όνειρο ζωης η είσοδος σας στο δικαστικο σώμα;
Επί 40 περίπου έτη με άγχος και ένταση , που παρά την πάροδο τόσων ετών δεν έχουν εκλείψει, με σεβασμό στην προσωπικότητα του ανθρώπου, με αντικειμενικότητα και με προσήλωση στους νόμους προσπαθώ να απονέμω σωστά τη δικαιοσύνη σε κάθε υπόθεση που εκδικάζω ακόμα και στις χαρακτηριζόμενες ως απλές, διότι κάθε υπόθεση είναι σημαντική και μοναδική για εκείνον που προσφεύγει στη δικαιοσύνη. Η είσοδός μου στο δικαστικό σώμα ήταν πράγματι όνειρο ζωής, η υλοποίηση του οποίου συνοδεύτηκε βέβαια από σημαντικές στερήσεις στην προσωπική μου ζωή και στην προσφορά μου στην οικογένεια, στερήσεις οι οποίες και υποχωρούν μπροστά στο δυνατό συναίσθημα της ικανοποίησης με την οποία απλόχερα σε αποζημιώνει η απόδοση δικαιοσύνης.
– Οι συνάδελφοι σας αλλά και οι δικηγόροι, συλλειτουργοί της Δικαιοσύνης, σας αποκαλούν «δυναμική», «αποφασιστική», ακόμη και «σκληρή». Ενστερνίζεστε τους συγκεκριμένους χαρακτηρισμούς;
Στους χαρακτηρισμούς «δυναμική» , «αποφασιστική» ακόμη και «σκληρή»που μου αποδίδουν συνάδελφοι, δικηγόροι, συλλειτουργοί της Δικαιοσύνης αντιτάσσω τους ακόλουθους χαρακτηρισμούς «λακωνική», «αθόρυβη», «τολμηρή», «άφοβη» που εκτιμώ ότι μου ταιριάζουν.
– Κατά το παρελθόν έχετε χειριστεί και δικάσει μείζονος σημασίας υποθέσεις (υποθέσεις εξοπλιστικών, συνδικάτο του εγκλήματος, κτλ). Θα μπορούσαμε να πούμε, ωστόσο, ότι η δίκη της Χρυσής Αυγής ήταν μια κορυφαία στιγμή για εσάς;
Η υπόθεση η οποία παραμένει και θα παραμείνει χαραγμένη στη μνήμη μου είναι αυτή της Χρυσής Αυγής για τους ακόλουθους λόγους. Η απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων Αθηνών , του οποίου προήδρευσα, που καταδίκασε σε πρώτο βαθμό την Χρυσή Αυγή, έχει αναμφίβολα ιστορική αξία, αποτελεί δίκη υψηλού συμβολισμού και μοναδικό προηγούμενο που ξεπερνά τα ελληνικά σύνορα, γεγονός που φάνηκε από το ενδιαφέρον των ξένων ΜΜΕ, επειδή είμαστε η πρώτη χώρα όπου η Δικαιοσύνη σε πρώτο βαθμό αποφάνθηκε με την ετυμηγορία της ότι κανένα πολιτικό κόμμα δεν μπορεί να λειτουργεί ως μανδύας μιας εγκληματικής οργάνωσης, που επιχειρεί να επιβάλλει τις απόψεις της με τη βία.
– Επρόκειτο για μια μακρόχρονη ακροαματική διαδικασια την οποία κατά γενική ομολογία διευθύνατε άψογα. Υπήρξε κάποια δυσκολία της οποία αντιμετωπίσατε;
Ακολουθήσαμε μια εξονυχιστική και σύμφωνα με τις αρχές του κράτους δικαίου δικαστική διαδικασία διερεύνησης 32 δικογραφιών με αξιόποινες πράξεις μελών-υποστηρικτών της Χρυσής Αυγής, με νηφαλιότητα, αμεροληψία, αντικειμενικότητα και ορθοκρισία, ανεπηρέαστοι από λαικές κινητοποιήσεις και δηλώσεις πολιτικών. Ολοκληρώσαμε μία πολυετή διαδικασία με παρουσία δεκάδων κατηγορουμένων, την εξέταση εκατοντάδων μαρτύρων και την ανάγνωση χιλιάδων εγγράφων πατά τις ακατάλληλες συνθήκες και την έλλειψη αναγκαίων υποδομών. Υπερασπιστήκαμε τον άνθρωπο, που βρίσκεται στο επίκεντρο του δικαστικού συστήματος την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, τα ανθρώπινα δικαιώματα , τον πολιτισμό και κυρίως την Δημοκρατία.
– Είστε πλέον αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου. Μιλήστε μας λίγο για τα καθήκοντα σας
Ως Αντιπρόεδρος ήδη του Αρείου Πάγου προεδρεύω του Ε΄ Ποινικού Τμήματος αυτού και μαζί με τους συναδέλφους μου του Τμήματος εξετάζουμε την νομική ορθότητα των προσβαλλομένων με αναίρεση δικαστικών αποφάσεων, ενώ παράλληλα συμμετέχω στις Ολομέλειες του Ανωτάτου Δικαστηρίου προς επίλυση ζητημάτων εξαιρετικής σπουδαιότητας και γενικότερης σημασίας .
– Έρευνες δείχνουν μερικό έλλειμα εμπιστοσύνης των πολιτών προς το θεσμό της Δικαιοσύνης. Που οφείλεται κατά τη γνώμη σας;
Από έρευνες που έχουν διενεργηθεί προκύπτει ότι οι πολίτες σε υψηλό ποσοστό θεωρούν ότι η δικαιοσύνη αργεί και χάνεται στην πολυνομία και τα νομικά δαιδαλώδη, την θεωρούν δε κοινωνικά άδικη με συνέπεια να υπονομεύεται η σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ πολίτη και θεσμού. Είναι αναντίρρητο ότι η απονομή δικαιοσύνης καθυστερεί, γεγονός που οφείλεται κυρίως στον μεγάλο όγκο των προς διεκπεραίωση υποθέσεων, στην μη αξιοποίηση της ποινικής διαπραγμάτευσης ως και στην μειωμένη ψηφιακή προσαρμοστικότητα. Η Τεχνητή Νοημοσύνη θα μπορούσε να επιλύσει το πρόβλημα αυτό και να συμβάλλει αποτελεσματικά στην επιτάχυνση της απονομής της δικαιοσύνης. Θα μπορούσε να αποτελέσει πολύτιμο βοηθό σε διαδικασίες οργάνωσης των δικαστηρίων, αναζήτησης νομολογίας, , σε εργασίες διοικητικής φύσης για την διευκόλυνση των γραμματειών των δικαστηρίων, βοηθό του δικαστή στον υπολογισμό οφειλομένων ποσών επί αγωγών μισθωτικών, εργατικών, διατροφών κλπ.
Σε κάθε περίπτωση τον τελικό λόγο, κυρίως στην ποινική δίκη, θα πρέπει να τον έχει ο Δικαστής και η Τεχνητή Νοημοσύνη ρόλο υποστηρικτικό, διότι μόνο ο φυσικός Δικαστής έχει την ικανότητα να μην παραμένει στάσιμος στις κοινωνικές αντιλήψεις του παρελθόντος να αντιλαμβάνεται την δυναμική της κοινωνίας και να ερμηνεύει τον νόμο όχι μόνο μέσα από σταθερούς και αμετάβλητους κανόνες αλλά και υπό το πρίσμα της εξελικτικής πορείας της κοινωνίας . Η δικαιοσύνη θε πρέπει να παραμείνει στον πυρήνα της ανθρωποκεντρική γιατί μόνο ο δικαστής μπορεί να συνδυάσει το νόμο με την κοινωνική και οικονομική πραγματικότητα.
– Τα τελευταία χρόνια βλέπουμε διαρκείς αλλαγές στον Ποινικό Κώδικα. Οι συγκεκριμένες νομοθετικές παρεμβάσεις τι αντανάκλαση έχουν στο έργο των δικαστών;
Είναι γεγονός ότι εγκληματικές συμπεριφορές που κατά το παρελθόν αποτελούσαν της εξαίρεση στο χώρο των παραβατικών ενεργειών , κατά τα τελευταία χρόνια προβάλλουν ιδιαίτερα αυξημένες με συνέπεια να υφίσταται αδήριτη ανάγκη αντίστοιχων νομοθετικών παρεμβάσεων.
Όμως πέραν αυτού οι διαρκείς αλλαγές στον ποινικό κώδικα δρουν ανασταλτικά ως προς την ασφάλεια του δικαίου και αναμφίβολα δυσχεραίνουν το έργο του δικαστή. Άλλωστε η αυστηροποίηση των ποινών δεν συνδέεται αναπόσπαστα με την μείωση της εγκληματικότητας. Μια σοβαρή αντεγκληματική πολιτική προϋποθέτει μελέτη στατιστικών δεδομένων, ενίσχυση της πρόληψης και αποτελεσματική κοινωνική πολιτική.
