-
Ο αριθμός των εταιρειών με θυγατρικές στην Ελλάδα αυξήθηκε κατά 159% μέσα σε πέντε χρόνια, φτάνοντας στις 1.094 το 2023 από 422 το 2018!
-
Σε σκληρή ανακοίνωση των εφοριακών υπαλλήλων γίνεται λόγος «για προνομιακές ρυθμίσεις για τη φοροδιαφυγή των ενδοομιλικών συναλλαγών» μέσω της επίμαχης εγκυκλίου του 2017 του διοικητή της ΑΑΔΕ
-
Ερώτηση 12 βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ προς τον υπουργό Οικονομικών
Του ΒΑΓΓΕΛΗ ΤΡΙΑΝΤΗ
Σφοδρές αντιδράσεις σε μερίδα εφοριακών υπαλλήλων που δραστηριοποιούνται στον χώρο του συνδικαλισμού έχει προκαλέσει εγκύκλιος του διοικητή της ΑΑΔΕ Γιώργου Πιτσιλή που ισχύει από το 2017 μέχρι σήμερα. Πρόκειται για την υπ’ αριθμόν 1209/2017 εγκύκλιο, η οποία αφορούσε την «παροχή συμπληρωματικών οδηγιών σχετικά με την υποβολή μηνυτήριων αναφορών για τα εγκλήματα φοροδιαφυγής στη φορολογία εισοδήματος». Σύμφωνα με όσα αναφέρουν σε ανακοινώσεις και επιστολές τους προς το υπουργείο Οικονομικών οι εφοριακοί, με τη συγκεκριμένη εγκύκλιο φέρονται να δόθηκαν «προνομιακές ρυθμίσεις για τη φοροδιαφυγή των ενδοομιλικών συναλλαγών» στις πολυεθνικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στη χώρα μας. Κάτι που σύμφωνα με εκτιμήσεις οδηγεί σε απώλειες εσόδων δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ σε ετήσια βάση. Το θέμα έφτασε και στη Βουλή με ερώτηση 12 βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ προς τον υπουργό Οικονομικών. Ας δούμε όμως τι καταγγέλλεται.
Η εγκύκλιος Πιτσιλή του 2017
Η εγκύκλιος 1209/2017 του κ. Πιτσιλή αφορούσε την «παροχή συμπληρωματικών οδηγιών σχετικά με την υποβολή μηνυτήριων αναφορών για τα εγκλήματα φοροδιαφυγής στη φορολογία εισοδήματος». Όπως αναφερόταν στην εγκύκλιο, «η φοροδιαφυγή στο εισόδημα συντρέχει όταν λαμβάνει χώρα απόκρυψη φορολογητέων εισοδημάτων και όχι απλή συνδρομή λογιστικών διαφορών, ασύνδετη με τέτοια απόκρυψη». Επομένως, με βάση τις οδηγίες Πιτσιλή «η υποβολή μηνυτήριας αναφοράς θα εξετάζεται κάθε φορά εάν ο προσδιοριζόμενος από τον
έλεγχο φόρος εισοδήματος που αναλογεί στα φορολογητέα εισοδήματα και υπερβαίνει, ανά φορολογικό ή διαχειριστικό έτος, τις εκατό χιλιάδες (100.000) ευρώ (περ. α΄ της παρ. 3 του άρθρου 66 του ΚΦΔ), οφείλεται σε απλές (συνήθεις) λογιστικές διαφορές, μη συνδεόμενες κατά τα ως άνω αναφερόμενα με την απόκρυψη φορολογητέων εισοδημάτων».
Η εγκύκλιος παρείχε συγκεκριμένες οδηγίες όταν πρόκειται για λογιστικές διαφορές που οφείλονται σε διόρθωση κερδών λόγω της εφαρμογής των κανόνων για ενδοομιλικές τιμολογήσεις. Με τον όρο «ενδοομιλικές τιμολογήσεις» ή αλλιώς transfer pricing αποκαλείται η τιμολόγηση των ενδοομιλικών συναλλαγών. Για παράδειγμα, μια εταιρεία με έδρα στην Ελλάδα είναι θυγατρική μιας εταιρείας με έδρα στη Βόρεια Μακεδονία. Η μια εταιρεία μπορεί να αγοράζει από την άλλη προϊόντα ή υπηρεσίες. Η τιμή πώλησης που ορίζεται είναι η ενδοομιλική τιμολόγηση. Οι συναλλαγές αυτές είναι απολύτως νόμιμες εφόσον οι τιμές πώλησης και αγοράς είναι αντίστοιχες με αυτές που θα ίσχυαν μεταξύ δύο ανεξάρτητων εταιρειών. Σε διαφορετική περίπτωση, εάν για παράδειγμα η ελληνική εταιρεία αγοράσει πολύ ακριβά πρώτες ύλες από τη μητρική εταιρεία στη Βόρεια Μακεδονία, τότε αυτό συνεπάγεται μικρότερο κέρδος στην Ελλάδα, άρα και καταβολή μικρότερου φόρου στις φορολογικές αρχές. Αντιλαμβάνεται κανείς ότι οι ενδοομιλικές τιμολογήσεις πραγματοποιούνται κυρίως από πολυεθνικές επιχειρήσεις.
Λογιστικές διαφορές
Σε ό,τι αφορά λοιπόν τη διόρθωση κερδών μεταξύ εταιρειών του ίδιου ομίλου, η εγκύκλιος Πιτσιλή ανέφερε χαρακτηριστικά: «Περαιτέρω, όταν οι λογιστικές διαφορές οφείλονται σε διόρθωση κερδών που λαμβάνει χώρα κατ’ εφαρμογήν των κανόνων περί ενδοομιλικών τιμολογήσεων, δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις της παραγράφου 1 του άρθρου 66 του ΚΦΔ και δεν υποβάλλεται μηνυτήρια αναφορά». Αντίθετα, εάν οι λογιστικές διαφορές συνδέονται με απόκρυψη στοιχείων, όπως για παράδειγμα ανύπαρκτες δαπάνες, εικονικά στοιχεία κ.τ.λ., τότε η οδηγία Πιτσιλή άναβε το πράσινο φως για να κατατεθεί μηνυτήρια αναφορά.
«Ποινική ασυλία ομίλων»
Η εγκύκλιος αυτή του κ. Πιτσιλή έχει προκαλέσει αντιδράσεις στις τάξεις των εφοριακών. Στις 14 Μαΐου 2026 η Συνεργασία Ανεξάρτητων Σχημάτων των εφοριακών υπαλλήλων εξέδωσε μια ιδιαίτερα σκληρή ανακοίνωση κατά του διοικητή της ΑΔΑΕ, με τίτλο «Ποινική ασυλία πολυεθνικών ομίλων».
Συγκεκριμένα, στην ανακοίνωση γίνεται λόγος «για προνομιακές ρυθμίσεις για τη φοροδιαφυγή των ενδοομιλικών συναλλαγών» μέσω της
εγκυκλίου Πιτσιλή του 2017. «Ο διοικητής της ΑΑΔΕ με την απόφασή του με αριθμό ΠΟΛ. 1209/2017 παρέχει ποινική ασυλία
στις πολυεθνικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στη χώρα μας, όταν αυτές καταλαμβάνονται να μεταφέρουν φορολογικά κέρδη στο εξωτερικό, μέσω της διαδικασίας του pricing transfer, δηλαδή με το τέχνασμα των ενδοομιλικών συναλλαγών» αναφέρεται αρχικά στην ανακοίνωση.
Όπως επισημαίνεται, «η εγκύκλιος αυτή επιτρέπει τη διαμόρφωση επιθετικών φορολογικών σχεδιασμών από πολυεθνικούς ομίλους επιχειρήσεων, μηδενίζοντας τον κίνδυνο ποινικών ευθυνών για διάπραξη εγκλημάτων φοροδιαφυγής». Κατά τους εφοριακούς της ΣΑΣ, η συγκεκριμένη εγκύκλιος «διαστρεβλώνει την εφαρμογή του Κώδικα Φορολογικών Διαδικασιών, ο οποίος προβλέπει τις περιπτώσεις άσκησης
ποινικών διώξεων, θεσπίζοντας εξαίρεση μόνο για τις πολυεθνικές επιχειρήσεις». Στην ανακοίνωση γίνεται λόγος για «προνομιακές
διευκολύνσεις» σε πολυεθνικές εταιρείες και ισχυρά επενδυτικά funds μέσω της συγκεκριμένης εγκυκλίου, ενώ ζητείται η κατάργηση της διάταξης Πιτσιλή «προκειμένου να ανακοπεί η οικονομική συρρίκνωση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και η προνομιακή μεταχείριση υπέρ των ιδιαίτερα μεγάλων επιχειρηματικών σχημάτων».
Πλήρης αναντιστοιχία
Οι εφοριακοί επικαλούνται στοιχεία που όπως υποστηρίζουν έχουν στη διάθεσή τους, τα οποία δείχνουν ότι «τα τελευταία έτη υπάρχει πλήρης αναντιστοιχία μεταξύ του κύκλου εργασιών των πολυεθνικών επιχειρήσεων, ο οποίος έχει αυξηθεί σε σημαντικό βαθμό, και των διενεργούμενων ελέγχων επί των ενδοομιλικών συναλλαγών, οι οποίοι μάλλον έχουν υποβαθμιστεί». Πιο αναλυτικά, όπως αναφέρεται, «ο αριθμός των πολυεθνικών εταιρειών με θυγατρικές στην Ελλάδα αυξήθηκε κατά 159% μέσα σε πέντε χρόνια, φτάνοντας στις 1.094 το 2023 από 422 το 2018». Την ίδια ώρα, ο κύκλος εργασιών των πολυεθνικών εταιρειών «ανέρχεται σε περίπου 160 δισ. ευρώ επί συνολικού τζίρου της ελληνικής οικονομίας 420 δισ. ευρώ, δηλαδή κατέχουν περίπου το 38% του μεριδίου της αγοράς».
«Το ζήτημα δεν έχει μόνο συμβολική αλλά και ουσιαστική διάσταση, καθώς αφορά την ισονομία, τη φορολογική δικαιοσύνη και τη διασφάλιση των δημόσιων εσόδων που στηρίζουν το κοινωνικό κράτος. Διαφορετικά, η πολυσυζητημένη ‘‘πάταξη της φοροδιαφυγής’’ κινδυνεύει να εξελιχθεί σε έναν ακόμη μηχανισμό οικονομικής επιβάρυνσης των μικρομεσαίων προς όφελος των ισχυρών οικονομικών παραγόντων, όπως καταδεικνύεται και από τη μελέτη των μακροοικονομικών μεγεθών. Είναι ώρα, για ένα ζήτημα τέτοιας σοβαρότητας, ο συνδικαλιστικός χώρος και τα πολιτικά στελέχη, ανεξαρτήτως πολιτικής τοποθέτησης, να ενώσουν τις δυνάμεις τους», τονίζεται χαρακτηριστικά.
«Δημοσιονομική επίπτωση στη χώρα μας»
Δεν είναι η πρώτη φορά που εφοριακοί, με συνδικαλιστική μάλιστα ιδιότητα, έχουν θίξει το συγκεκριμένο ζήτημα στον διοικητή της ΑΑΔΕ. Τον Νοέμβριο του 2025 τα μέλη της Εκτελεστικής Επιτροπής της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Εργαζομένων στις Δημόσιες Οικονομικές Υπηρεσίες εξέδωσαν ανακοίνωση με προσωπικό αποδέκτη τον κ. Πιτσιλή. Η συγκεκριμένη ανακοίνωση, η οποία δεν ψηφίστηκε, όπως αναφέρεται, από τα μέλη της Εκτελεστικής Επιτροπής που ανήκουν στις παρατάξεις ΔΑΚΕ και ΔΗΣΣΥΕ, έθιξε ξανά το θέμα της εγκυκλίου του 2017. Συγκεκριμένα, οι εφοριακοί ζήτησαν από τον διοικητή της ΑΔΑΕ να δώσει διευκρινίσεις, καθώς όπως υποστήριξαν, σε προφορική του συνάντηση με την Εκτελεστική Επιτροπή της ΠΟΕ ΔΟΥ, φέρεται να υποστήριξε «πως η εν λόγω εγκύκλιος εκδόθηκε κατόπιν αλληλογραφίας και συμφωνίας με εισαγγελικές Αρχές». Επίσης, όπως ανέφεραν, ο κ. Πιτσιλής φέρεται να ζήτησε «επιτακτικά από τον γενικό γραμματέα της Ομοσπονδίας να ανακαλέσει δημόσιες αναφορές σχετικά με την ΠΟΛ. 1209/2017, χωρίς όμως να είναι θεσμικά εφικτό να του κοινοποιηθούν τα σχετικά έγγραφα ή να του υποδειχθεί ο τρόπος με τον οποίο μπορεί να λάβει γνώση της αλληλογραφίας με τις εισαγγελικές Αρχές και της τεκμηρίωσης που συνοδεύει τη συμφωνία επί του σχεδίου της εγκυκλίου».
Στο κείμενο των εφοριακών γίνεται αναφορά στο νομικό πλαίσιο για τη διάπραξη του αδικήματος της φοροδιαφυγής. Ειδικότερα, το άρθρο 79 του νόμου 5104/2014 περί «Εγκλημάτων φοροδιαφυγής» ορίζει ρητά πως «Έγκλημα φοροδιαφυγής διαπράττει όποιος με πρόθεση: α) προκειμένου να αποφύγει την πληρωμή φόρου εισοδήματος, Ενιαίου Φόρου Ιδιοκτησίας Ακινήτων (ΕΝΦΙΑ) ή Ειδικού Φόρου Ακινήτων
(ΕΦΑ), αποκρύπτει από τα όργανα της Φορολογικής Διοίκησης φορολογητέα εισοδήματα από οποιαδήποτε πηγή ή περιουσιακά στοιχεία, ιδίως:
- παραλείποντας να υποβάλει δήλωση ή
- υποβάλλοντας ανακριβή δήλωση ή
- καταχωρίζοντας στα λογιστικά αρχεία εικονικές (ολικά ή μερικά) δαπάνες ή
- επικαλούμενος στη φορολογική δήλωση τέτοιες δαπάνες, ώστε να μην εμφανίζεται φορολογητέα ύλη ή να εμφανίζεται αυτή μειωμένη».
Δηλαδή, όπως ισχυρίστηκαν οι εφοριακοί, στη νομοθεσία «δεν υπάρχει ρητή πρόβλεψη εξαίρεσης για τις διαφορές φόρου που προκύπτουν από προσαρμογές στις ενδοομιλικές συναλλαγές». Τη δυνατότητα αυτή την έδωσε η εγκύκλιος του διοικητή της ΑΔΑΕ, σύμφωνα με την ανακοίνωση των εφοριακών υπαλλήλων, που έκαναν τρεις παρατηρήσεις.
Η πρώτη, «ότι η διαφορά φόρου που προκύπτει από διασυνοριακές συναλλαγές πολυεθνικών ομίλων έχει μεγάλη δημοσιονομική επίπτωση στη χώρα μας». Η δεύτερη, ότι «η εγκύκλιος εξαιρεί de facto και την περίπτωση της ενδοομιλικής τιμολόγησης/τεκμηρίωσης που λειτούργησε ως όχημα απόκρυψης φορολογητέας ύλης με πρόθεση». Η τρίτη παρατήρηση, ότι «η εγκύκλιος αδρανοποιεί τα ποινικά κατώφλια του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας, που προσδιορίζουν το ύψος των διαφορών φόρου για την έναρξη ποινικής διαδικασίας (π.χ. 100.000 ευρώ στον φόρο εισοδήματος)».
Στη Βουλή με ερώτηση στο υπουργείο Οικονομικών
Το θέμα έφτασε και στη Βουλή με ερώτηση που κατέθεσαν στις 27 Μαΐου 12 βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ, με πρωτοβουλία του τομεάρχη Οικονομικών και Ανάπτυξης της ΚΟ του ΣΥΡΙΖΑ, Χάρη Μαμουλάκη. Οι βουλευτές αναφέρονται σε όσα ορίζει ο Κώδικας Ποινικής Δικονομίας (ΚΠΔ) σχετικά με το αδίκημα της φοροδιαφυγής, καθώς επίσης και στην εγκύκλιο Πιτσιλή του 2017. Όπως επισημαίνουν, η συγκεκριμένη εγκύκλιος «αποχαρακτήρισε και ερμήνευσε ότι δεν συνιστούν φοροδιαφυγή οι περιπτώσεις τιμολογήσεων συναλλαγών μεταξύ συνδεδεμένων επιχειρήσεων για τις οποίες δεν τηρείται η Αρχή των ίσων Αποστάσεων ακόμη και εάν ο φόρος που αναλογεί στα φορολογητέα εισοδήματα υπερβαίνει ανά φορολογικό έτος τις 100.000 ευρώ». Πιο αναλυτικά, σύμφωνα πάντα με την ερώτηση των 12 βουλευτών, «η εγκύκλιος εξαίρεσε de facto τις ενδοομιλικές συναλλαγές και λειτούργησε ως όχημα απόκρυψης ακόμη και εκ προθέσεως φορολογητέας ύλης και αδρανοποίησε τα ποινικά κατώφλια του ΚΦΔ, εν αντιθέσει με τις συνήθεις πρακτικές ανεπτυγμένων ευρωπαϊκών χωρών».
Όπως υπογραμμίζεται, οι πολυεθνικές επιχειρήσεις «διαθέτουν τους μηχανισμούς και τις πρακτικές ελαχιστοποίησης της παγκόσμιας φορολογικής τους επιβάρυνσης μέσω της μεταφοράς κερδών σε χώρες με χαμηλό ή και μηδενικό φορολογικό συντελεστή». Μάλιστα, οι πρακτικές αυτές έχουν άμεσες επιπτώσεις «στις τιμές των αγαθών και υπηρεσιών στην Ελλάδα» και επομένως «οι ποινές θα έπρεπε να έχουν κατά κύριο λόγο ως σκοπό τη φορολογική συμμόρφωση, την αποτροπή διάπραξης αδικημάτων και να αποτελούν εργαλείο προστασίας της κοινωνικής συνοχής και της ισονομίας».
Οι 12 βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ ρωτούν τον υπουργό Οικονομικών να απαντήσει εάν ο κ. Πιτσιλής είχε την αρμοδιότητα με τη συγκεκριμένη ΠΟΛ., να εξαιρέσει τις ενδοομιλικές συναλλαγές από το πεδίο εφαρμογής του νόμου του 2024 για το έγκλημα της φοροδιαφυγής. Όπως επίσης και να απαντήσει «ποια είναι η εκτιμώμενη δημοσιονομική επίπτωση της εφαρμογής της ΠΟΛ. 1209/2017 από την έναρξη ισχύος της μέχρι και σήμερα», καθώς επίσης και «πόσοι έλεγχοι διενεργούνται ετησίως από την έναρξη ισχύος της ΠΟΛ. 1209/2017 σε συνδεδεμένες επιχειρήσεις, ποιο το ύψος των φορολογικών διαφορών συνολικά και κατά μέσον όρο που διαπιστώνονται, ποιος ο αριθμός των περιπτώσεων που διαπιστώθηκε η διάπραξη του αδικήματος της φοροδιαφυγής και υποβλήθηκε μηνυτήρια αναφορά».
