Η τοποθέτηση του Βασίλη Χειρδάρη στην συνέντευξη Τύπου του ΔΣΑ για τις υποκλοπές.
Σύμφωνα με το άρθρο 90 του Κώδικα περί δικηγόρων (Ν. 4194/2013) οι δικηγορικοί σύλλογοι έχουν θεσμική υποχρέωση να υπερασπίζονται τις αρχές και τους κανόνες του κράτους δικαίου σε μια δημοκρατική πολιτεία, δικαιούμενοι να παρεμβαίνουν ενεργητικά ακόμα και με την ιδιότητα του διαδίκου σε υποθέσεις μείζονος εθνικού, κοινωνικού πολιτισμικού και οικονομικού ενδιαφέροντος, ανεξαρτήτως εάν αποδεικνύουν σχετικό άμεσο έννομο συμφέρον.
Η πολιτεία έχει θεσμοθετήσει για τους δικηγορικούς συλλόγους, μέσω του Κώδικα περί δικηγόρων, έναν άτυπο μηχανισμό παρέμβασης με σκοπό την προάσπιση του κράτους δικαίου, αναδεικνύοντάς τους σε ενεργούς θεματοφύλακες του δημοσίου συμφέροντος, των θεσμών και των πολιτών. Η υπόθεση των παράνομων υποκλοπών δημοσίων προσώπων δεν συνιστά απλά μια ποινική δικογραφία. Αποτελεί δοκιμασία των θεσμών της δημοκρατικής πολιτείας στο σύνολό τους. Στο πλαίσιο αυτό, οι Δικηγορικοί Σύλλογοι δεν δικαιούνται να παραμείνουν απλοί παρατηρητές ή δημόσιοι επικριτές. Οφείλουν να παρέμβουν ενεργά, ως θεσμικοί εγγυητές του κράτους δικαίου. Σύμφωνα με την πάγια νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου ο ρόλος των δικηγόρων στη δημόσια συζήτηση είναι επαυξημένος, χαρακτηρίζοντάς τους ως δημόσιους φύλακες «Public Watchdog», κατέχουν δε κεντρικό ρόλο στην απονομή της δικαιοσύνης και την προστασία των θεμελιωδών
δικαιωμάτων.
Το ΕΔΔΑ έχει ιδιαίτερα ασχοληθεί στη νομολογία του με θέματα υποκλοπών κρίνοντας ότι η απουσία ουσιαστικού και ανεξάρτητου δικαστικού ελέγχου επί μέτρων παρακολούθησης συνιστά παραβίαση του άρθρου 8 ΕΣΔΑ (δικαίωμα σεβασμού της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής, βλ. ενδ. Roman Zakharov κατά Ρωσίας της 4.12.2015 κ.α.) και ότι οι παράνομες υποκλοπές δημοσιογράφων, πολιτικών και επιχειρηματιών συνιστούν ζήτημα νόμιμου δημόσιου ενδιαφέροντος που αγγίζει τα ίδια τα δημοκρατικά θεμέλια του κράτους ( Bucur και Toma κατά Ρουμανίας, της 8.1.2013). Το Στρασβούργο απαιτεί επίσης να γίνεται πλήρης και ενδελεχής έρευνα των υποθέσεων από τα εθνικά δικαστήρια, δηλαδή απαιτεί να εξαντλείται η δικαστική διερεύνηση με τρόπο αποτελεσματικό και πραγματικό και όχι τυπικό ή εικονικό. Αυτό το αποκαλεί ως «διαδικαστικό σκέλος των δικαιωμάτων».
Όταν υποθέσεις παρακολουθήσεων αρχειοθετούνται χωρίς ουσιαστική έρευνα η μη διερεύνησή τους δεν προσβάλλει μόνον την ιδιωτική ζωή όσων παρακολουθούνται, αλλά πλήττει την ίδια τη δημοκρατική λειτουργία της πολιτείας .
Βάσει του ισχύοντος νομικού πλαισίου, ειδικώς όσον αφορά στην υπόθεση των υποκλοπών οι Δικηγορικοί Σύλλογοι, ως θεσμικοί εγγυητές του κράτους δικαίου, δικαιούνται και οφείλουν να ζητούν:
1. Πλήρη δικαστική διερεύνηση όλων των πτυχών της υπόθεσης, ιδίως αυτών που αφορούν τις υποκλοπές χωρίς αδικαιολόγητες αρχειοθετήσεις
2. Άρση κάθε εμποδίου πρόσβασης στη δικογραφία για τους παθόντες και
τους εκπροσώπους τους
3. Έλεγχο της νομιμότητας των διατάξεων επισύνδεσης και των εντολών
παρακολούθησης
4. Ειδική προστασία δικηγορικού, δημοσιογραφικού και κοινοβουλευτικού
απορρήτου
5. Λογοδοσία όλων των εμπλεκόμενων κρατικών ή ιδιωτικών μηχανισμών
6. Ανεξάρτητη εποπτεία των μηχανισμών παρακολούθησης, σύμφωνα με τις
απαιτήσεις της ΕΣΔΑ
Η σιωπή των θεσμών, και ιδίως των δικηγορικών συλλόγων της χώρας, μπροστά στη μυστική παρακολούθηση και τις υποκλοπές δεν είναι ουδετερότητα. Είναι θεσμική υποχώρηση. Η δημόσια κριτική και η ενεργός παρέμβαση των Δικηγορικών Συλλόγων για πλήρη διερεύνηση υποκλοπών σε βάρος δημοσίων προσώπων όχι μόνο επιτρέπεται, αλλά αποτελεί θεσμική υποχρέωση. Οι Δικηγορικοί Σύλλογοι, ως «συμπράττοντες λειτουργοί της
Δικαιοσύνης» και θεσμικοί εγγυητές του κράτους δικαίου, δεν μπορούν να παραμένουν αδρανείς όταν τίθεται ζήτημα που αγγίζει τα ίδια τα δημοκρατικά θεμέλια της Πολιτείας.
