Στις επάλξεις για τις συνθήκες εργασίας στα δικαστήρια και τη συνολική λειτουργία της Δικαιοσύνης βρίσκεται ο Σύλλογος Δικαστικών Υπαλλήλων Αθήνας, ο οποίος το τελευταίο διάστημα έχει αναπτύξει έντονη συνδικαλιστική δράση. Ο πρόεδρος του ΣΔΥΑ, Στρατής Δουνιάς, μιλά στο «Δικαστικό Ρεπορτάζ» για τις κινητοποιήσεις των δικαστικών υπαλλήλων, τις ελλείψεις σε προσωπικό και υποδομές, τις επιπτώσεις που έχει επιφέρει η εφαρμογή του νέου δικαστικού χάρτη, αλλά και τις σχέσεις με το Υπουργείο Δικαιοσύνης. Παράλληλα, αναδεικνύει τις χρόνιες παθογένειες που αντιμετωπίζουν οι δικαστικές υπηρεσίες και εξηγεί γιατί, όπως υποστηρίζει, η βελτίωση των συνθηκών εργασίας των δικαστικών υπαλλήλων συνδέεται άρρηκτα με την εύρυθμη απονομή της Δικαιοσύνης και την εξυπηρέτηση των πολιτών.*

Συνέντευξη στο Στάθη Μπαλτά

Ο Σύλλογος Δικαστικών Υπαλλήλων Αθήνας βρίσκεται το τελευταίο διάστημα σε μια περίοδο έντονης συνδικαλιστικής δραστηριότητας, με απεργιακές κινητοποιήσεις, αποχές και γενικές συνελεύσεις. Ποια είναι τα βασικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν σήμερα οι δικαστικοί υπάλληλοι και ποια αιτήματα βρίσκονται στην αιχμή των διεκδικήσεών σας;

Πρόκειται, πράγματι, για μια περίοδο μαζικών, δυναμικών και πολύμορφων κινητοποιήσεων του Συλλόγου μας. Απ’ την έναρξη του δικαστικού έτους έχουν πραγματοποιηθεί συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας, συζητήσεις, συνελεύσεις, απεργιακές κινητοποιήσεις με τη συμμετοχή εκατοντάδων συναδέλφων.  Η δραστηριότητα αυτή δεν αποτελεί μια αποσπασματική έξαρση, ούτε μια «εκτόνωση» της αγανάκτησης και της οργής που έχει συσσωρευτεί στις δικαστικές υπηρεσίες. Ο αγώνας μας έχει διάρκεια και σταθερότητα, καθώς οι λόγοι που μας βγάζουν στον δρόμο, δηλαδή τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε διαρκώς οξύνονται.

Τα προβλήματα αυτά – διαχρονικά τα περισσότερα – αποτελούν κρίκους μιας αλυσίδας και αποτελέσματα της κυβερνητικής πολιτικής: Οι χαμηλοί μισθοί – που για τους νεοδιόριστους υπαλλήλους φτάνουν δεν φτάνουν για τα βασικά έξοδα, η υποστελέχωση – που οδηγεί σε ασφυκτική πίεση και εξάντληση, οι σοβαρές ελλείψεις σε υποδομές και μέτρα προστασίας της ζωής και της υγείας μας – με τραγικά αποτελέσματα που φτάνουν ως τον τραυματισμό συναδέλφων μας.

Η κατάσταση που βιώνουμε και περιγράψαμε σε αδρές γραμμές καθορίζει και τα βασικά μας αιτήματα. Διεκδικούμε:

– Να εργαζόμαστε σε χώρους ασφαλείς και ανθρώπινους με όλα τα απαραίτητα μέτρα προστασίας της ζωής και της υγείας μας!

– Να αυξηθούν οι αμοιβές μας ώστε να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις, την ευθύνη της εργασίας μας και τις ανάγκες που έχουμε ως εργαζόμενοι. Να επαναχορηγηθεί το επίδομα ειδικών συνθηκών ως ελάχιστη και έμπρακτη αναγνώριση των δύσκολων συνθηκών εργασίας στις δικαστικές υπηρεσίες.

– Να καλυφθούν οι κενές οργανικές θέσεις στις δικαστικές υπηρεσίες της Αθήνας σε Γραμματείς, Επιμελητές Δικαστηρίων και Πληροφορικούς.

– Να αμείβεται, επιτέλους, μετά από χρόνια, η εργασία που υποχρεωτικά παρέχουμε τα Σαββατοκύριακα και τις αργίες.

Ποιες είναι οι άμεσες προτεραιότητες του Συλλόγου για το επόμενο διάστημα και ποια μέσα σκοπεύετε να αξιοποιήσετε προκειμένου να επιτύχετε ουσιαστικές λύσεις στα προβλήματα του κλάδου;

Η πραγματική πρόκληση είναι να επιβάλουμε την πλήρη ικανοποίησή των αιτημάτων μας και να αλλάξουμε πραγματικά την κατάσταση που επικρατεί στις δικαστικές υπηρεσίες. Οι δικαστικοί υπάλληλοι δεν μπορούν να λειτουργούν σαν τον συμπαθέστατο «Τιραμόλα», να τα κάνουν όλα και να συμφέρουν, να δουλεύουν για δύο ή και για τρείς υπαλλήλους. Δεν γίνεται σε βάρος της υγείας, της ζωής και του ελεύθερού χρόνου μας να κλείνουμε τις τρύπες και να μπαλώνουμε τα προβλήματα που προκαλεί η επιλεκτική υποχρηματοδότηση, η έλλειψη προσωπικού και γενικότερα η πολιτικής της κυβέρνησης. Αυτό είναι το πραγματικό διακύβευμα του επόμενου διαστήματος.

Ως προς τα μέσα, θα αξιοποιήσουμε κάθε δυνατότητα, μορφή και μέσο συνδικαλιστικής πάλης (όπως οι δημόσιες παρεμβάσεις, οι συγκεντρώσεις, οι γενικές συνελεύσεις, η κοινή δράση με άλλους εργαζόμενους, ο συντονισμός με την Ομοσπονδία και άλλους Συλλόγους Δικαστικών Υπαλλήλων, απεργιακές κινητοποιήσεις και στάσεις εργασίας, οι καταγγελίες στην Επιθεώρηση Εργασίας κ. ά). Κάθε μέσο που δυναμώνει και μαζικοποιεί τον αγώνα μας θα αξιοποιηθεί και όσο οι αιτίες που μας οδηγούν στις κινητοποιήσεις παραμένουν, τόσο ο αγώνας μας θα γίνεται πιο μαζικός, πιο δυναμικός και πιο αποφασιστικός.

Πώς αξιολογείτε μέχρι σήμερα τη στάση και την ανταπόκριση του Υπουργείου Δικαιοσύνης απέναντι στα αιτήματα των δικαστικών υπαλλήλων; Υπάρχουν πεδία στα οποία διαπιστώνετε πρόοδο ή, αντίθετα, σημαντικές εκκρεμότητες;

Η στάση του Υπουργείου Δικαιοσύνης απέναντι στα αιτήματά μας δεν θα μπορούσε να είναι διαφορετική από τη συνολική στάση της κυβέρνησης απέναντι στα αιτήματα των εργαζομένων. Δεν έχει περάσει πολύς καιρός απ’ όταν ο Υπουργός Οικονομικών, δήλωσε – λίγο, πολύ – ότι δεν θα ήταν «σωστό» να επιστραφούν ο 13ος και ο 14ος μισθός στους δημοσίους υπαλλήλους.

Επομένως, η στάση του Υπουργείου Δικαιοσύνης καθορίζεται από τις κυβερνητικές προτεραιότητες. Σε περίοπτη θέση βρίσκονται τα συμφέροντα των λίγων – εκεί η ανταπόκριση και η ταχύτητα είναι περίφημη. Αντίθετα, για τους ανθρώπους που κρατούν καθημερινά όρθια τα δικαστήρια, η μόνιμη απάντηση είναι ότι «ο δημοσιονομικός χώρος δεν επαρκεί»!  Κι όλα αυτά όταν τα ματωμένα πλεονάσματα σπάνε κάθε προηγούμενο ρεκόρ, όταν οι δαπάνες της πολεμικής εμπλοκής ξεπερνούν κάθε όριο και όταν γίνονται μέχρι και… “θαύματα” που διπλασιάζουν τις αποδοχές των Ιεραρχών!

Σε εκκρεμότητα, λοιπόν, είναι κάθε μας αίτημα, ακόμη και εκείνα που αφορούν τα αυτονόητα! Για παράδειγμα, ενώ φέτος το ένα επικίνδυνο γεγονός διαδέχεται κυριολεκτικά το άλλο, δεν έχουν ληφθεί ακόμη όλα εκείνα τα μέτρα που έχουμε επισημάνει τόσο εμείς όσο και η Επιθεώρηση Εργασίας για να αποτραπούν νέα ατυχήματα. Τι περιμένουν πια;

Έχει συμπληρωθεί πλέον ένας χρόνος από την εφαρμογή του νέου δικαστικού χάρτη. Ποιος είναι ο απολογισμός από την πλευρά των δικαστικών υπαλλήλων; Έχουν επιτευχθεί οι στόχοι που είχαν τεθεί ή έχουν αναδειχθεί νέα προβλήματα στην καθημερινή λειτουργία των δικαστηρίων;

Ας ξεκινήσουμε από το εξής: Οι διακηρύξεις της κυβέρνησης από την πραγματικότητα απέχουν πολύ. Το ίδιο συμβαίνει και με τα δικαιώματα των δικαστικών υπαλλήλων και όσων καθημερινά προσέρχονται στις δικαστικές υπηρεσίες. Ο νέος «δικαστικός χάρτης» παρουσιάστηκε ως μία «ιστορική» μεταρρύθμιση. Σχεδόν δύο χρόνια μετά, είναι ξεκάθαρο πώς η κατάργηση δεκάδων δικαστικών υπηρεσιών και η ενοποίηση του πρώτου βαθμού δικαιοδοσίας δεν βελτίωσε τις συνθήκες στις δικαστικές υπηρεσίες, ούτε οδήγησε σε ενίσχυση σε προσωπικό και υποδομές. Στο «ενοποιημένο» Πρωτοδικείο της Αθήνας είναι ζήτημα αν σε κάθε δικαστικό λειτουργό αντιστοιχεί ένας δικαστικός υπάλληλος. 

Εντατικοποίηση και ξανά εντατικοποίηση που φτάνει τα όρια της εξουθένωσης αυτή είναι η καθημερινότητα του δικαστικού υπαλλήλου, η οποία επιδεινώθηκε μετά την εφαρμογή του νέου δικαστικού χάρτη. Ας δούμε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Γράφουν και ξαναγράφουν, λένε και ξαναλένε για τον «ρυθμό εκκαθάρισης» των υποθέσεων με στόχο να αποδείξουν ότι όλα κυλούν ρολόι στις δικαστικές υπηρεσίες. Τι αποσιωπούν; Η “εκκαθάριση” γίνεται από τους ίδιους ή και λιγότερους δικαστικούς υπαλλήλους! Οι Γραμματείς που υπηρετούν φέτος στα τμήματα του Πρωτοδικείου Αθήνας που αυξήθηκαν τα ακροατήρια (Μονομελές και Τριμελές Πλημμελειοδικείο) ή διπλασιάστηκαν τα πινάκια (Τακτική Μονομελούς) είναι λιγότεροι από πέρυσι! Οι Γραμματείς του Μονομελούς και Τριμελούς Πλημμελειοδικείου θα κλείσουν φέτος την χρονιά με ρεκόρ ως προς τον αριθμό «εδρών» ανά υπάλληλο!

Δεν μπορούμε να μην σταθούμε και στις συνέπειες του δικαστικού χάρτη αλλά και των άλλων «μεταρρυθμίσεων» της κυβέρνησης (όπως η ιδιωτικοποίηση δικαστηριακής ύλης) για τον κόσμο που προσέρχεται στις δικαστικές υπηρεσίες. Οι αριθμοί ευημερούν, κατά την κυβέρνηση και άλλους θιασώτες αυτής της πολιτικής, αλλά η σκληρή πραγματικότητα είναι ότι η πρόσβαση στις δικαστικές υπηρεσίες γίνεται διαρκώς δυσκολότερη και ακριβότερη. Απόδειξη ως προς αυτό είναι και οι διάφοροι «τιμοκατάλογοι» που δημοσιεύονται κάθε τρεις και λίγο για το κόστος έκδοσης πιστοποιητικών – αντιγράφων πράξεων κ. ά.! Η έκδοση, για παράδειγμα, κληρονομητηρίων, προσημειώσεων κ. ά. γίνεται πλέον από δικηγόρους, αυξάνοντας έτσι σημαντικά το κόστος προσφυγής στην δικαιοσύνη.

Κατά καιρούς οι δικαστικοί υπάλληλοι, οι δικηγόροι και οι δικαστικές ενώσεις έχουν εκφράσει κοινές ανησυχίες για τη λειτουργία της Δικαιοσύνης. Υπάρχει σήμερα κοινός τόπος και συντονισμός μεταξύ των φορέων για την αντιμετώπιση των χρόνιων παθογενειών του συστήματος;

Η «απάντηση» στο ερώτημα σας δόθηκε στις 10 Ιουνίου, όταν και οι δικαστικοί υπάλληλοι απεργήσαμε σε όλη τη χώρα μετά από κάλεσμα της Ομοσπονδίας Δικαστικών Υπαλλήλων Ελλάδας.Σε αυτή την απεργία εκφράστηκε η στήριξη και η αλληλεγγύη φορέων όπως η ΑΔΕΔΥ, η Ένωση Διοικητικών Δικαστών, το Σωματείο Μισθωτών Δικηγόρων Αττικής, ο Σύλλογος Δικαστικών Διερμηνέων Αττικής, ο Σύλλογος Επιμελητών Δικαστηρίων Ανηλίκων, ο νεοσύστατος Σύλλογος Αυτοαπασχολούμενων Δικηγόρων. Θεωρούμε αναγκαία την αγωνιστική συμπόρευση, την κοινή δράση όλων των εργαζόμενων στον χώρο της δικαιοσύνης για τα κοινά προβλήματα που αντιμετωπίζουμε. Ο συντονισμός αυτός χρειάζεται να συνεχιστεί και να δυναμώσει, να πληθύνουν οι κοινές πρωτοβουλίες και παρεμβάσεις.

Το ζήτημα της ασφάλειας στον χώρο εργασίας, για παράδειγμα, που με τόση οξύτητα έφερε στην επιφάνεια η ένοπλη επίθεση στον πρώην Ειρηνοδικείο Αθήνας που είχε ως αποτέλεσμα τον τραυματισμό τεσσάρων δικαστικών υπαλλήλων, δεν αφορά μόνο τους δικαστικούς υπαλλήλους. Ομοίως, η υποστελέχωση, οι τραγικές συνθήκες εργασίας, οι χαμηλές αμοιβές δεν πλήττουν μόνο εμάς· αφορούν όλους όσοι εργάζονται στις δικαστικές υπηρεσίες και, τελικά, κάθε πολίτη που προσφεύγει σε αυτές.

Υπάρχει κάτι που θα θέλατε να προσθέσετε;

Θα μπορούσαμε, ειλικρινά, ν’ αναφερθούμε σε δεκάδες στιγμές της καθημερινότητας μας που επιβεβαιώνουν το δίκαιο και την αναγκαιότητα των διεκδικήσεων μας.  Σε όλα όσα συμβαίνουν δεν μπορούμε να μείνουμε με σταυρωμένα χέρια, δεν μπορούμε να αποδεχτούμε ότι η ανθρώπινη ζωή λογίζεται ως κόστος, ότι ο μισθός μας δεν φτάνει ούτε μέχρι τα μισά του μήνα, ότι η λειτουργία των δικαστικών υπηρεσιών στηρίζεται στην υπέρβαση των αντοχών, στο φιλότιμο και στην αυτοθυσία των εργαζομένων. Θα υπερασπιστούμε τη ζωή μας με κάθε τρόπο, γιατί – τελικά – η ίδια η ζωή και η αξιοπρέπειά μας είναι που βρίσκονται στο στόχαστρο.

Δυστυχώς, για τους κυβερνώντες, οι δικαστικοί υπάλληλοι – εκείνοι που κρατούν πρακτικά, που ξενυχτούν στα αυτόφωρα, που εκδίδουν πιστοποιητικά, που επιδίδουν κλήσεις, που καταγράφουν απολογίες, που εξυπηρετούν το κοινό, που κουβαλούν δικογραφίες με τα καροτσάκια του σούπερ – μάρκετ και τόσα άλλα, δεν είμαστε αόρατοι.

Θα συνεχίσουμε, επομένως, και θα μας βρίσκουν μπροστά τους, σε νέους και πιο δυναμικούς αγώνες!

*Όπως δημοσιεύτηκε στο τεύχος 47 του περιοδικού «Δικαστικό Ρεπορτάζ»